Tak, teoretycznie piorun może dostać się do pomieszczenia przez otwarte okno, ale prawdopodobieństwo takiego zdarzenia jest bliskie zeru. Okna warto zamykać podczas burzy nie dlatego, że zwykły piorun „wleci” do mieszkania, lecz przede wszystkim z powodu silnego wiatru, deszczu, gradu, odłamków i przepięć.
Czy piorun może wlecieć przez okno?
Zwykłe wyładowanie atmosferyczne nie zachowuje się jak obiekt, który przelatuje przez otwór okienny. Piorun może jednak uderzyć w budynek, instalację lub element znajdujący się w pobliżu. Takie zdarzenie może uszkodzić szybę, wywołać pożar, doprowadzić do przepięcia albo spowodować przepływ prądu przez metalowe części konstrukcji.
Nie oznacza to, że osoba siedząca w pokoju przy otwartym oknie jest typowym celem wyładowania. Jak wyjaśniał Mateusz Barczyk, synoptyk i meteorolog IMGW, okna podczas burzy należy zamykać przede wszystkim ze względu na towarzyszący jej silny wiatr. Ekspert przestrzegał również przed staniem przy oknie, na balkonie oraz opieraniem się o metalowe parapety i barierki.
Piorun kulisty – rzadkie zjawisko, nie codzienne zagrożenie
Obawy związane z „wpadaniem pioruna do domu” często dotyczą pioruna kulistego. To opisywane przez świadków, świecące, kuliste zjawisko atmosferyczne, którego natura nadal nie została w pełni wyjaśniona. Relacje mówią zwykle o obiekcie o średnicy od kilku do kilkudziesięciu centymetrów, poruszającym się przez kilka sekund. Niektóre obserwacje wskazują, że może przemieszczać się niezależnie od chwilowego kierunku wiatru.
Brakuje jednak wystarczająco dobrze udokumentowanych obserwacji, które pozwalałyby dokładnie określić jego właściwości i częstotliwość występowania. Mateusz Barczyk podkreślał, że teoretycznie nie można całkowicie wykluczyć przedostania się pioruna kulistego przez otwarty otwór, ale nie należy mówić o realnym, typowym ryzyku podczas każdej burzy. Najpierw takie zjawisko musiałoby powstać, a następnie znaleźć się na trajektorii prowadzącej dokładnie w stronę okna.
W budynkach część metalowych elementów i konstrukcja mogą działać podobnie do klatki Faradaya, czyli rozprowadzać ładunek po zewnętrznej stronie. Nie jest to jednak pełna gwarancja ochrony przed skutkami bezpośredniego uderzenia. Najważniejszy wniosek pozostaje prosty: piorun kulisty jest ciekawostką i zagadnieniem badawczym, a nie powodem do codziennej paniki.
Dlaczego podczas burzy lepiej zamknąć okna?
Otwarte okno zwiększa przede wszystkim ryzyko związane z pogodą. Porywisty wiatr wywołuje siły dynamiczne, a opływ powietrza wokół budynku może powodować lokalne różnice ciśnienia. W efekcie skrzydło okienne, roleta lub luźne elementy wyposażenia mogą zostać uszkodzone. Przez otwór do środka mogą też wpaść gałęzie, fragmenty przedmiotów albo odłamki szkła.
Nie bez znaczenia jest również woda. Ulewa i grad mogą szybko zalać parapet, podłogę oraz urządzenia znajdujące się w pobliżu okna. Jeżeli dojdzie do uderzenia pioruna w budynek lub jego okolicę, przepięcia mogą uszkodzić elektronikę. Metalowy parapet, barierka czy inny przewodzący element może natomiast znaleźć się pod wpływem prądów indukowanych i silnie się nagrzać.
Poniższe zestawienie pokazuje, które obawy są przesadzone, a które zagrożenia rzeczywiście uzasadniają zamykanie okien:
| Mit | Fakt i wyjaśnienie |
|---|---|
| Każdy piorun może wpaść przez otwarte okno. | Zwykłe wyładowanie nie przelatuje przez pokój jak pocisk. Może jednak uderzyć w budynek, szybę lub instalację i spowodować szkody. |
| Piorun kulisty często pojawia się w mieszkaniach. | To niezwykle rzadkie i słabo zbadane zjawisko. Teoretycznej możliwości nie da się całkowicie wykluczyć, ale nie jest to typowe zagrożenie. |
| Zamknięte okno zapewnia pełną ochronę. | Nie. Szyba może zostać uszkodzona przy silnym uderzeniu, dlatego podczas burzy lepiej nie stać bezpośrednio przy oknie. |
| Największym problemem jest sam piorun. | W mieszkaniu częściej praktyczne zagrożenie stanowią wiatr, grad, deszcz, odłamki i przepięcia. |
Jak zachować się w domu podczas burzy?
Podstawowe zasady nie wymagają specjalistycznego sprzętu. Najwięcej daje ograniczenie kontaktu z oknem, wodą, metalem i instalacją elektryczną:
- Zamknij okna oraz drzwi balkonowe, zanim burza znajdzie się bezpośrednio nad budynkiem.
- Nie stój przy szybie i nie obserwuj wyładowań z otwartego okna.
- Nie opieraj się o metalowe parapety, balustrady ani inne metalowe elementy.
- Odłącz od zasilania wrażliwy sprzęt elektroniczny, zwłaszcza gdy burzy towarzyszą częste wyładowania.
- Usuń z balkonu i parapetu przedmioty, które wiatr może porwać lub rozbić.
- Śledź komunikaty IMGW i RCB, szczególnie gdy prognozowane są bardzo silne opady, grad albo wichura.
Zamykanie okien podczas burzy jest rozsądnym działaniem prewencyjnym, ale jego głównym celem jest ochrona przed wiatrem, wodą i odłamkami. Piorun kulisty może być teoretycznie związany z otwartym oknem, lecz w praktyce jest to zdarzenie skrajnie rzadkie.
