Okna fasadowe to rozbudowane systemy przeszkleń, które tworzą część zewnętrznej powłoki budynku. Najczęściej opierają się na konstrukcji słupowo-ryglowej, czyli szkielecie z pionowych słupów i poziomych rygli, do którego mocuje się duże pakiety szybowe. Nie są więc wyłącznie dużym oknem wstawionym w otwór muru, lecz elementem całej elewacji, często wykonywanym jako ściana osłonowa.
Czym dokładnie są okna fasadowe?
W języku potocznym określenie „okna fasadowe” bywa używane wobec wszystkich dużych przeszkleń na elewacji. Technicznie najczęściej chodzi jednak o system, w którym konstrukcja słupów i rygli przenosi obciążenia związane z ciężarem szyb oraz oddziaływaniem wiatru. Szklenie wypełnia pola utworzone przez ten szkielet, tworząc przeszkloną „skórę” budynku.
Takie rozwiązanie może obejmować całą ścianę albo tylko jej fragment. W wielu realizacjach pola są nieotwieralne, czyli wykonane jako elementy FIX. W wybranych miejscach można jednak zintegrować z nimi skrzydła rozwierane, uchylne, drzwi tarasowe lub inne elementy wentylacyjne. Najczęściej stosuje się profile aluminiowe, ponieważ zapewniają sztywność przy stosunkowo smukłych przekrojach. W określonych projektach wykorzystuje się także stal.
Okno a system fasadowy – czym się różnią?
Duże okno wielkoformatowe i system fasadowy mogą wyglądać podobnie, lecz pełnią inną funkcję konstrukcyjną. Pierwsze jest stolarką montowaną w przygotowanym otworze, drugie stanowi samodzielny układ tworzący część elewacji.
| Cecha | Standardowe okno | System fasadowy |
|---|---|---|
| Konstrukcja | Rama ze skrzydłem lub stałym szkleniem | Szkielet słupowo-ryglowy z polami wypełnionymi szkłem |
| Montaż | W otworze przygotowanym w ścianie | Do konstrukcji budynku jako część elewacji |
| Rola w budynku | Wypełnia otwór, zapewnia światło i może umożliwiać wentylację | Tworzy fragment lub całą ścianę osłonową |
| Statyka | Obciążenia przekazuje głównie rama osadzona w murze | Projekt wymaga analizy słupów, rygli, połączeń i mocowań |
| Typowe zastosowanie | Otwory okienne w domach i budynkach użytkowych | Duże, wielokondygnacyjne lub rozległe przeszklenia elewacyjne |
Nie każde przeszklenie od podłogi do sufitu jest zatem fasadą słupowo-ryglową. Duże okno może mieć własną ramę i zostać zamontowane w otworze ściennym. O tym, z jakim rozwiązaniem mamy do czynienia, decyduje przede wszystkim sposób przenoszenia obciążeń i połączenie z budynkiem, a nie sama powierzchnia szyby.
Dlaczego stosuje się okna fasadowe?
Systemy fasadowe wybiera się tam, gdzie przeszklenie ma silnie wpływać na odbiór budynku i sposób korzystania z wnętrza. Ich najczęstsze zastosowania obejmują biurowce, hotele, obiekty usługowe, szkoły, muzea oraz domy jednorodzinne z dużymi otwartymi pomieszczeniami.
Najważniejsze korzyści wynikają z połączenia dużej powierzchni szklenia z konstrukcją dopasowaną do geometrii elewacji:
- Więcej światła dziennego – duże pola szyb mogą znacząco poprawić doświetlenie salonu, holu, biura lub przestrzeni wspólnej.
- Widok i kontakt z otoczeniem – przeszklenie otwiera wnętrze na ogród, krajobraz albo miejską przestrzeń.
- Swoboda projektowania – system można kształtować jako prostą płaszczyznę, szklany narożnik lub rozbudowaną strukturę wieloelementową.
- Wpływ na bilans energetyczny – przez szyby do wnętrza dociera promieniowanie słoneczne, które w określonych warunkach może wspierać ogrzewanie pasywne.
- Wrażenie przestronności – przezroczysta część elewacji optycznie powiększa pomieszczenia i zaciera granicę między wnętrzem a zewnętrzem.
Korzyści energetyczne nie wynikają jednak z samego dużego przeszklenia. Zależą od orientacji budynku, rodzaju pakietów szybowych, zacienienia oraz jakości całego systemu. Południowa ekspozycja może sprzyjać zyskom słonecznym, ale latem wymaga kontroli przegrzewania, na przykład za pomocą żaluzji fasadowych lub rolet.
Jakie wymagania techniczne trzeba uwzględnić?
Duże pakiety szybowe są ciężkie, a rozległa powierzchnia elewacji może być silnie obciążana przez wiatr. Dlatego przed wykonaniem systemu potrzebne są obliczenia statyczne uwzględniające między innymi wymiary pól, ciężar szkła, sposób podparcia, wysokość budynku i lokalne warunki wiatrowe. Dobiera się na tej podstawie przekroje słupów i rygli, mocowania oraz rozwiązania połączeń z konstrukcją obiektu.
Drugim ważnym zagadnieniem jest izolacyjność termiczna. Profile aluminiowe powinny mieć przekładki termiczne ograniczające przepływ ciepła przez ramy. Ich jakość, ciągłość izolacji oraz sposób połączenia z pakietem szybowym wpływają na ryzyko powstawania mostków cieplnych. Znaczenie mają także szczelność, odwodnienie i poprawne wykonanie połączenia systemu ze ścianą.
W praktyce stosuje się najczęściej szkło zespolone, w tym pakiety dwu- lub trzyszybowe, dobrane do wymagań cieplnych i akustycznych budynku. W miejscach narażonych na uderzenia albo tam, gdzie bezpieczeństwo użytkowników ma szczególne znaczenie, można przewidzieć szkło hartowane lub laminowane. Dobór materiałów i sposób montażu powinny wynikać z projektu, a nie wyłącznie z oczekiwanego wyglądu elewacji.
Okna fasadowe najlepiej sprawdzają się wtedy, gdy architektura, statyka, izolacja i montaż są traktowane jako jeden system. W domu jednorodzinnym mogą tworzyć przeszkloną ścianę salonu, natomiast w biurowcu lub obiekcie publicznym – większą ścianę osłonową obejmującą kilka kondygnacji. Najważniejsze rozróżnienie polega na tym, że fasada jest konstrukcją elewacyjną, a nie tylko powiększonym oknem.
