Poprawną i neutralną formą jest „firanka”, a w liczbie mnogiej „firanki”. To nie zdrobnienie, lecz podstawowa nazwa lekkiej zasłony okiennej. Forma „firana” funkcjonuje głównie w języku handlowym jako wtórne zgrubienie.
Firany czy firanki – która forma jest poprawna?
W starannej polszczyźnie najlepiej mówić „firanka”. Słowo oznacza zasłonę na okno wykonaną z przejrzystej tkaniny, koronki lub siatki. Jego zakończenie nie świadczy o zdrobniałym charakterze, mimo że może kojarzyć się z wyrazami takimi jak „zasłonka” czy „książeczka”.
Wątpliwość bierze się z przekonania, że nazwa „firanka” brzmi zbyt mało poważnie jak na produkt sprzedawany w sklepie. Z tego powodu zaczęto używać formy „firana”. W normatywnej polszczyźnie jest ona jednak wtórna i mniej zalecana niż forma podstawowa.
Skąd wzięła się forma „firana”?
„Firanka” jest zapożyczeniem z języka niemieckiego. Łączy się ją z niemieckimi wyrazami Fürhang lub Vorhang, oznaczającymi zasłonę. Do polszczyzny została przejęta od razu w postaci zakończonej na „-ka”, dlatego nie należy traktować jej jako zdrobnienia utworzonego od słowa „firana”. To właśnie „firana” powstała później jako zgrubienie od „firanki”.
Mechanizm ten utrwalił się przede wszystkim w języku handlowym. Sprzedawcy uznali, że „firanka” może brzmieć zbyt potocznie lub niepoważnie, więc zaczęli promować „poważniej” brzmiącą „firanę”. Podobny sposób myślenia widać w zestawieniu „zasłonki” i „zasłony”, choć w tym przypadku oba wyrazy mają własne, utrwalone znaczenia.
Różnicę między zwyczajem handlowym a normą językową można ująć tak:
- Handlowcy stosują „firanę”, ponieważ forma wydaje się bardziej oficjalna i prestiżowa.
- Językoznawcy wskazują „firankę” jako naturalną, neutralną i poprawną nazwę.
- Użytkownicy języka często spotykają „firanę” w sklepach, katalogach i reklamach, dlatego uznają ją za formę podstawową.
- W starannej polszczyźnie bezpieczniej używać słów „firanka” i „firanki”.
Co zapamiętać?
„Firana” jest dziś powszechna, zwłaszcza w handlu, ale za neutralną i poprawną formę należy uznać „firanka”. Można więc mówić o jednej firance i kilku firankach, niezależnie od tego, jak nazwano produkt w sklepie.
